”تون مسلم ڇو آهين؟“ ليزا پڇيو
مون حيرانگي وچان پڇيو” What kind of question is that..!!? “
ڏاڍو عجيب سوال هو… اسان ٻئي لنڊن جي هڪ ڪاليج ۾ ٻن سالن تائين گڏ پڙهيا هئاسون ۽ ان دوران تقريبن سڄو سڄو ڏينهن اسان گڏ هوندا هئاسون. مگر ڪڏهن به مذهب تي اسان نه ڳالهايو هو۽ اڄ تقريبن ٻارهن سالن کان پوءِ ڪراچي جي هڪ هوٽل ۾ منعقد ٿيل هن سيمينار دوران اتفاق سان ملياسين ته ليزا جي واتان اهو سوال ڏاڍو عجيب لڳو. اسان سيمينار هال کان ٻاهر اچي ريسٽورانٽ جي ڪنڊ ۾ شيشي جي ديوار جي لڳو لڳ اچي ويٺا هئاسين جتان هوٽل جي ڀرواري روڊ تي هلندڙ گاڏيون نظر پئي آيون.
هن پڇيو I mean what did you see in it!?
اسلام جي ڪهڙي ڳالهه توکي متاثر ڪيو؟ گهٽ ۾گهٽ تو وٽان مون کي ان جواب جي اميد ته ڪونهي ته تون رڳو مسلم فيملي ۾ پيدا ٿيڻ جي ڪري مسلم آهين.“
ايترو حيران مان اڳ تڏهن ٿيو هوس جڏهن برطانيه ڄائي هن ميڊم مونسان پهرين ملاقات دوران سنڌي ۾ ڳالهايو هو. هن منهنجي سوال کان اڳ ئي وضاحت ڪئي هئي ته کيس مختلف ٻوليون سکڻ جو جنون هو…
”مگر سنڌي!!!؟؟“ جڏهن مون کانئس اچرج مان پڇيو هو ته هو کلي پئي هئي ۽ ٻڌايو هيائين ته هو سترهن سالن کان هڪ سنڌي فيملي جي پاڙيسري آهي.
هن منهنجي خاموشي ٽوڙڻ خاطر ورائي پڇيو You didn’t say anything !??
تو جهڙي پڙهيل ڳڙهيل شخص جي مذهب سان ايفيليئيشن ۽ اهو به اسلام !! جنهن ۾ تشدد، منافقت، عياشي کانسواءِ ٻيو ڇاهي!؟“ هن موضوع ۽ ملڪ جي مناسبت کي کاتي ۾ نه آڻيندي هميشه جيان بي باڪي جي مظاهرو ڪندي پڇيو.
”اسلام جو جهڙو تصور تو وٽ آهي هوبهو اهڙو تصور ۽ اهڙي راءِ اسان وٽ سياست ۽ جمهوريت جي باري ۾ آهي. جهڙي طرح هتي جي ماڻهن هن ملڪ جي سياست ۽ جمهوريت کي ڏسي پنهنجي محدود مشاهدي موجب هڪ نتيجو اخذ ڪري ورتو آهي اهڙي طرح تو به اسلام کي پڙهيو ئي ناهي ۽ تنهجي سامهون جيڪو محدود مشاهدو آس پاس جي ماحول يا موجود مسلمانن مهيا ڪيو تو ان کي ئي حتمي بڻائي هڪ فيصلو ٻڌائي ڇڏيو… “ مون تمهيد ٻڌڻ جي ڪوشش ڪندي چيو، ان دوران هن بيري کي ڪافي جا ٻه مگ آڻڻ لاءِ چيو.
”تون.! اهو ڪيئن ٿو چوين !!!“ هن ذري گهٽ رڙ ڪندي چيو. ”هالانڪه تون چڱي طرح ڄاڻين ٿو ته منهنجي ٿيسز جو موضوع ئي مختلف مذهبن سان جڙيل هو.“
”مان ڪيئن ٿو وساري سگهان….. ان ٿيسز جي ٽائپنگ ۽ بائنڊنگ جو گهڻو تڻو ڪم مون ئي ته ڪيو هو. “ هن مسڪرائيندي منهنجي تائيد ڪئي ۽ مون جاري رکيو ”پر ان ۾ تو مذهبي رچوئلس تي فوڪس ڪيو هو. …عبادتن تي ڳالهايو هو. … خير !!! نماز جي باري ۾ ته توکي خبر آهي.. جيڪڏهن ڪو شخص آذان ٻڌي وضو ڪري ۽ نماز پڙهڻ بجاءِ واپس بيڊ تي وڃي سمهي پوي.. ته ان شخص جي باري ۾ تنهجو ڇا خيال آهي.!؟“ مون ڪافي جو مگ چپن تان هٽائيندي پڇيو.
هن وراڻيو That’s ridiculous..!!!
”جهڙي طرح نماز ادا نه ڪرڻ جي ڪري ان جو وضو ڪرڻ بيڪار ٿيو وڃي بلڪل ايئن ئي عبادتون ڪرڻ واري شخص جو ڪردار ٺيڪ نه ٿئي…. هن ۾ انسانيت نه اچي ته هن جون عبادتون فضول آهن. اسلام جو اصل نظريو ئي انسانيت آهي… محبت آهي…رواداري آهي… مسلمانن جي تاريخ ۾اهڙيون کوڙ ساريون شخصيتون موجود آهن جن کي دنيا سندن بهترين اخلاق ۽ عظيم ڪردار جي ڪري سڃاڻي ۽ ساراهي ٿي. اسلام جي تاريخ ۾ اهڙن انبياء، ولين، صديقين، صالحين، شهداء وغيره جون شخصيتون رول ماڊل جي حيثيت ۾ موجود آهن ۽ تو کي اهو ٻڌي حيرت ٿيندي ته اسان مسلمان ڏينهن ۾ پنج وقت نماز ادا ڪرڻ دوران تقريبن پنجاهه ڀيرا خدا کان انهن مسلمانن جي نقشي قدم تي هلڻ جي دعا گهرندا آهيون…“
هن ذري گهٽ رڙ ڪندي چيو Oh. .really…!!!!!???
that’s interesting…
”هاڻي تون ئي ٻڌا جيڪڏهن تون خدا کان سڀاڻي لنڊن وڃڻ جي دعا گهرين ۽ پوءِ وڃي ڪمري ۾ سمهي پوين…!!! ته نتيجو ڇا نڪرندو…..؟ بلڪل اهڙي ئي بي وقوفي اسان ڪندا آهيون ته هر روز تقريبن پنجاهه ڀيرا جنهن رستي تي هلڻ جي دعا گهرندا آهيون ان رستي ڏانهن قدم وڌائڻ بجاءِ اسان ان جي بلڪل ابتڙ عمل اختيار ڪندا آهيون…“ هو ڪافي جي مگ کي ٻنهي هٿن سان جهلي مون کي غور سان ڏسندي ۽ ٻڌندي رهي، منهجي مقابلي ۾ گهٽ ڳالهائڻ جي باوجود به هن جي مگ ۾ ڪافي منهنجي مگ کان وڌيڪ هئي.. مون ڳالهه جاري رکي ” اسلام هڪ طرف معاشي، سياسي، معاشرتي وغيره سڀني پهلوئن کي سامهون رکي هڪ نظريو ڏنو آهي جن جو نتيجو فقط امن، ڀائيچارو، حسن معاشرت يا محبت ئي آهن ۽ ٻئي پاسي عبادتن کي مقرر ڪيو آهي جنهن جو مقصد بار بار ان اقرار ۽ وچن جي ياددهاني ڪرائڻ آهي جنهن جا اوهان مسلمان هئڻ جي ناتي سان پنهنجي خدا وٽ پابند آهيو.“
”مون کي اسلام جي باري ۾ هڪ نئين زاويي کان آگاه ڪرڻ لاءِ مهرباني“ هن پنهنجي جاءِ تان اٿندي چيو ”منهنجي ڪوشش هوندي ته مان ان اينگل کان اسلام جي باري ۾ وڌيڪ تحقيق ڪيان خاص طور تي انهن ڪردارن جي بايوگرافيز ته ضرور پڙهان جن جي نقشي قدم تي هلڻ جي هڪ مسلم ڏينهن ۾ پنجاه ڀيرا دعا ڪندو آهي.“
” يقينن ڪرڻ گهرجي… “مون چيو ”۽ ان جي شروعات اوهان کي حضرت محمد ﷺ کان ڪرڻ کپي.“
